متحان و آزمون، ابزار‌های مهم یادگیری هستند. شرکت در آزمون‌های مرحله‌ای باعث می‌شود، مطالعه‌ دانش آموز هدفدار، زمان‌بندی شده و دارای نظم و برنامه شود و با نشان دادن نقاط ضعف و قدرت او، تغییر عملکرد و موقعیت او را نمایان سازد. ولی بسیاری از دانش‌آموزان، به خاطر انجام اشتباهاتی رایج، تا حد زیادی از فایده‌های گسترده‌ و فراوان آزمون‌دادن، بهره‌ای نمی‌برند و با تکرار مداوم آن اشتبا‌هات در سر جلسه‌ کنکور سراسری، سرنوشتی متفاوت از آن‌چه می‌توانستند به آن دست یابند، برای خویش رقم می‌زنند.
 
هنر آزمون‌ دادن، آگاهی به فنون امتحان و تسلط در آن، مانند حفظ‌ تمرکز در جلسه، کنترل اضطراب، تقسیم وقت مناسب بین دروس و سؤالات با مدیریت زمان و افزایش سرعت‌عمل است. پرهیز از اشتباهات رایج، از مهم‌ترین قابلیت‌ها در آزمون دادن است.
 
اشتباهات رایج

الف) اشتباه در مقدمات آزمون

1) مطالعه تا دیر‌وقت در شب آزمون: بسیاری از دانش‌آموزان در جلسه‌ آزمون سرحال نیستند و تمرکز کافی ندارند. یکی از علل مهم آن، به این اشتباه بر‌‌می‌گردد. توصیه می‌شود در شب آزمون، دیرتر از ساعت 10 نخوابید.

2) تغذیه نامناسب صبح آزمون: سعی کنید صبحانه‌ مقوی و نسبتاً کم‌حجم بخورید. از خوردن شیر نجوشیده، تخم‌مرغ و یا هر چیز دیگری که احتمال مسمومیت دارد، جداً پرهیز کنید و در عوض، صبحانه‌ای منتخب از نان، گردو، پنیر، عدسی و آب‌میوه میل کنید.

3) به موقع نرسیدن به جلسه‌ آزمون: باید طوری برنامه‌ریزی کنید که حدود یک ساعت قبل از زمان آزمون، در حوزه‌ آزمون حاضر شوید. دیر رسیدن به جلسه‌ آزمون، علاوه‌بر از دست دادن وقت، باعث افزایش اضطراب می‌شود.

4) استفاده از ابزار نا‌مناسب: برای شرکت در آزمون‌ها، از مداد و پاک‌کن و تراش خوب و به تعداد کافی استفاده کنید. مداد‌های نوع HB، مناسب هستند. سعی کنید در کنکور، از مداد استفاده کنید و اگر با اتود کار می‌کنید، از نوک‌های 7/0 و 9/0 استفاده کنید و حتماً 2 اتود با نوک اضافه داشته باشید. یک عدد ساعت، ترجیحاً عقربه‌ای که از شارژ باطری آن مطمئن هستید، همراه داشته باشید. توجه کنید که در بسیاری از آزمون‌ها، قرائت درست پاسخ‌نامه‌ شما بستگی به نوع مداد شما دارد و مدیریت زمان بدون ساعت، امکان‌پذیر نیست.
 
ب) اشتباه در مدیریت جلسه‌ آزمون

1) عدم آرامش در لحظه‌ شروع آزمون: این اشتباه باعث افزایش اضطراب شما و در نتیجه، از دست دادن حداقل چند تست می‌شود. در ابتدای جلسه، حتماً با آرامش به اطراف خود نگاه کنید تا با محیط مأنوس شوید و دفترچه‌ سؤالات را نیز با آرامی بردارید. 

2) تغییر در ترتیب پاسخ‌گویی به سؤالات دفترچه‌ ‌آزمون: این اشتباه، علاوه‌ بر اختلال در مدیریت زمان سؤالات، باعث نگرانی و سردرگمی شما خواهد شد. سعی کنید ابتدا به سؤالات ساده و سپس سؤالات مشکل، نیمه‌مشکل و وقت‌گیر پاسخ دهید.

3) علامت‌گذاری نکردن سؤالات ساده، نیمه‌مشکل و مشکل: حتماً در بار اول پاسخ‌گویی به سؤالات، همه‌ سؤالات را علامت‌دار کنید تا در مراجعه‌ دوباره، به خواندن آن‌ها نیاز نباشد.
 
ج) اشتباه در نحوه‌ خواندن سؤال

1) درست نخواندن صورت سؤال: برای صورت سؤال حتماً وقت مناسبی اختصاص دهید، چون فهمیدن سؤال تا حدود زیادی به پاسخ‌گویی درست می‌انجامد و سریع‌خواندن سؤال و یا درک‌نکردن کامل صورت سؤال، باعث اشتباهات فراوان می ‌شود. سؤال‌هایی که به صورت منفی، عکس نقیض و یا به صورت جای خالی داده می‌شود، بیش‌تر باعث اشتباه می‌شوند.

2) درست نخواندن گزینه‌های سؤال: شاید درست خواندن گزینه‌های سؤال از درست‌خواندن صورت سؤال نیز مهم‌تر باشد. بسیاری از دانش‌آموزان پس از جلسه‌ آزمون، به این اشتباه رایج اشاره می‌کنند. 

3) تک‌بعدی دیدن سؤال: در بسیاری از سؤال‌ها، طراح بیش از یک موضوع را مورد سؤال قرار می‌دهد، ولی دانش‌آموز، تنها به یک مورد توجه می‌کند و دچار اشتباه می‌شود.
 
د) اشتباه در نحوه‌ پاسخ‌گویی به سؤال

1) عدم ثبت دقیق مطالب و فرمول‌ها، در طی مراحل حل سؤال: در مورد حل مسائل ریاضی و فیزیک، ثبت دقیق فرمول‌ها، به حل بهتر سؤال می‌انجامد.

2) مرتب ننوشتن راه‌حل یا در چند جا نوشتن آن: یکی از مهم‌ترین اشتبا‌هات در این دسته، به بی‌نظمی در طول پاسخ‌گویی مربوط می شود. برای پرهیز از این اشتبا‌هات، تمرین انجام راه‌حل در مقدار کمی فضا، لازم است.

3) اشتباه محاسباتی: مهم‌ترین اشتباه در مورد دروسی که وابسته به حل مسائل هستند مانند ریاضی، فیزیک و تا حدودی شیمی، اشتباه محاسباتی است. اشتباه محاسباتی در تمام آزمون‌ها با وقت محدود، اجتناب‌ناپذیر است، ولی با تمرین زیاد و حل تست فراوان تا حدود زیادی کم می‌شود.

4) توسل به شانس در مورد سؤالاتی که بین چند گزینه‌ آن شک داریم: شانسی جواب‌دادن به دلایل فراوان که خارج از محدوده‌ این مقاله است، به اشتباه جواب دادن منجر می‌شود. حتی در مورد شک بین دو گزینه، توصیه‌ مشاوران به نزده‌گذاشتن سؤال است. علاوه‌بر مطلب بالا، شانسی جواب‌دادن، تحلیل آزمون ما را نیز دچار خدشه می‌کند.
 
ﻫ) اشتباه در نحوه‌ وارد کردن گزینه‌ درست

1) اشتباه افقی: علامت زدن گزینه 3 که جواب آن 2 است، به جای گزینه 2 که جواب آن 3 می‌باشد. طراحان سؤال معمولاً در مورد جواب‌هایی که شامل اعداد یک تا چهار باشد، ما را به اشتباه می‌اندازند.

2) اشتباه عمودی: در دو سؤال زیر هم، گزینه‌های سوم، هر دو عدد 18 می‌باشد، به همین خاطر ما به جای سؤال بالا در پاسخ‌نامه، سؤال پایین را علامت می‌زنیم. چک کردن چند تا، چند تای پاسخ‌ها، تا حدود زیادی از بروز این اشتباه جلوگیری می‌کند.

3) تمیز پاک ‌نکردن گزینه‌ غلط: در صورت تغییر گزینه‌ پر شده، حتماً با پاک‌کن مناسب جای گزینه‌ قبل را خوب پاک کنید و علاوه‌بر آن، مواظب کثیف‌ نشدن برگه‌ پاسخ‌نامه‌ خود باشید.
 
و) اشتباه در بعد از جلسه‌ آزمون

1) عدم تحلیل آزمون: مهم‌ترین وظیفه‌ هر داوطلب کنکور بعد از هر آزمون آزمایشی، تحلیل آزمون و پی بردن به دلایل بروز اشتبا‌هات و یا پاسخ‌گویی غلط می‌باشد. مداومت در این‌کار، تا حدد زیادی، از بروز اشتباهات مشابه، جلوگیری می‌کند.

2) عدم مرور غلط ‌ها، نزده‌ها و یا پاسخ‌گویی‌های درست اما شانسی: یکی دیگر از وظایف اصلی هر دانش‌آموز، مرور پاسخ‌گویی‌های نادرست، عدم پاسخ‌گویی و یا پاسخ‌گویی درست شانسی در طی مراحل مطالعه و مرور‌های آینده است که مانند تحلیل آزمون، از بروز اشتباهات تکراری جلوگیری می‌کند.